Een eerste huismerkproject met drankpoeder loopt bijna altijd op hetzelfde punt vast. De voedingswaardetabel komt terug en het suikercijfer is enorm. Iemand vraagt of de producent zich vergist heeft, de producent bevestigt dat het klopt, en de introductie blijft liggen terwijl het merk uitzoekt of het een productprobleem of een etiketteringsprobleem heeft.
Het is vrijwel altijd een etiketteringsprobleem, en het EU-recht geeft het antwoord al.
Waarom het getal verkeerd oogt
100 g poeder is geen portie. Het is ruwweg tien porties van een concentraat waar het water uit is gehaald. Suiker en energie per 100 g poeder liggen daardoor een veelvoud hoger dan wat er werkelijk in een kop wordt gedronken, en dat getal staat op de verpakking naast drinkklare concurrenten waarvan de waarden per 100 ml sowieso nooit vergelijkbaar waren.
Aan dat getal is niets onjuist. Het beschrijft eenvoudigweg een toestand van het product die niemand consumeert, en wie het in het schap naast een gekoelde drank legt, trekt een conclusie die rekenkundig klopt en inhoudelijk niet.
De bepaling die het oplost
Artikel 31(3) van Regulation (EU) No 1169/2011 staat toe dat de voedingswaardevermelding betrekking heeft op het levensmiddel na bereiding, mits voldoende gedetailleerde bereidingsinstructies worden gegeven en de gegevens betrekking hebben op het gebruiksklare levensmiddel.
Lees die voorwaarde zorgvuldig, want daar zit de werking en daar wordt overheen gelezen. De grondslag zoals bereid is geen vrije keuze; hij is toegestaan omdat de verpakking de gebruiker vertelt hoe het levensmiddel te bereiden zodat precies de vermelde drank ontstaat. Zijn de instructies vaag, dan beschrijft de vermelding iets wat de gebruiker niet gemaakt heeft, en aan de voorwaarde waarop die vermelding rust is dan feitelijk niet voldaan.
Wat ‘voldoende gedetailleerd’ moet betekenen
De bruikbare toets is reproduceerbaarheid. Kan iemand die de verpakking volgt, de drank maken waarvan de waarden vermeld staan?
‘Roer aan met melk’ zakt voor die toets. Hoeveel poeder, hoeveel melk en welke melk blijven alle drie open, en elk daarvan verandert de uitkomst wezenlijk. ‘Roer 20 g poeder door 200 ml halfvolle melk’ komt er wel doorheen: de hoeveelheden liggen vast, de vloeistof is benoemd, en de vermelde waarden beschrijven een drank die de gebruiker daadwerkelijk kan maken.
Hier wordt de vloeistofvraag ook onvermijdelijk. Bij een chocolademelk of een salepachtige basis die voor melk bedoeld is, hangen de waarden zoals bereid volledig aan de melk, die in de meeste van dat soort producten meer energie, vet en suiker bijdraagt dan het poeder zelf. Eén vermelding kan een bereiding met water en een bereiding met volle melk niet eerlijk tegelijk dekken, want dat zijn voedingskundig verschillende levensmiddelen. De instructies moeten kiezen, en de tabel volgt de instructies in plaats van andersom.
Bewust kiezen tussen de twee grondslagen
In abstracto is geen van beide grondslagen de juiste; dit is een commerciële beslissing binnen een juridische randvoorwaarde, geen zuiver juridische.
Een opgave zoals bereid zegt de consument meer, vermijdt een schrikbarend openingsgetal en maakt het product vergelijkbaar met drinkklare alternatieven. Een opgave zoals verkocht is eenvoudiger, vraagt geen aannames over de bereiding en maakt het product vergelijkbaar met andere poeders — en dat is meestal precies wat iemand in dat schap doet.
Twee praktische regels wegen zwaarder dan de keuze zelf. Zet de grondslag ondubbelzinnig op de verpakking, zodat niemand hem hoeft af te leiden. En houd hem consistent over het assortiment: een lijn waarin het cacaopoeder zoals bereid vermeldt en het fruitpoeder zoals verkocht, nodigt precies uit tot de vergelijking waarin een van beide er slecht uitkomt, en die inconsistentie is volledig zelf veroorzaakt.
Verantwoordelijkheid en wat u de leverancier vraagt
De vermelding hoort bij de exploitant van het levensmiddelenbedrijf onder wiens naam het levensmiddel in de handel wordt gebracht. Bij een huismerkprogramma is dat de merkeigenaar en niet de poederproducent.
Wat de merkeigenaar vroeg moet opvragen, zijn samenstellingsgegevens die volstaan om beide grondslagen te berekenen of te onderbouwen, samen met de gebruikte analysemethode. Dat pas in de ontwerpfase vragen maakt van een vraag van twee dagen een traject van drie weken, omdat de producent dan alsnog cijfers moet genereren die nooit van hem gevraagd zijn.
In drankpoeders werkt TeraVella als inkooppartner en niet als fabrikant — wij hebben geen eigen fabriek voor drankpoeder. Ons deel is het toetsen van een producent aan uw opdrachtomschrijving en ervoor zorgen dat samenstelling en specificatie, inclusief de gegevens achter een voedingswaardevermelding, vóór productie zijn vastgelegd in plaats van er achteraf achteraan te moeten. De vermelding zelf en de bereidingsinstructies waarop zij steunt blijven de verantwoordelijkheid van de merkeigenaar, en dat zeggen wij ronduit in plaats van het te laten vervagen. Volumes, formaten en prijzen worden in de offerte bevestigd.
