De meeste kopers die een instantdrankpoeder inkopen, zien zichzelf niet als deelnemer aan de cacaohandel. Zij kopen een warmechocolademelkbasis voor cafékeukens of een cacaohoudend retailpoeder voor een schappak van 250 g. De EU-ontbossingsverordening trekt zich echter niets aan van de commerciële positionering van een product. Zij kijkt naar wat erin zit, en cacao is een van de grondstoffen die zij bestrijkt.
De datum, en waarom men die blijft misvatten
Regulation (EU) 2023/1115 is van toepassing vanaf 30 december 2026 voor grote en middelgrote marktdeelnemers en handelaren. Micro- en kleine marktdeelnemers hebben tot 30 juni 2027, na de wijziging waarover in december 2025 overeenstemming werd bereikt.
Dat zoveel kopers ontspannen blijven, komt doordat de datum al tweemaal is opgeschoven. De verordening trad in juni 2023 in werking en zou oorspronkelijk gelden vanaf 30 december 2024; dat werd 30 december 2025 en vervolgens opnieuw 30 december 2026. Twee uitstellen hebben de markt geleerd op een derde te rekenen. De Commissie heeft aangegeven de tekst niet opnieuw te openen, dus de werkhypothese moet de datum zijn zoals die er nu staat. Inzetten op verder uitstel is een gok en geen nalevingsstrategie, en het is een gok waarbij verliezen betekent dat product niet op de markt mag worden gebracht.
Het productbereik is bijgewerkt door Commission Delegated Regulation (EU) 2026/2102, en die is het waard om tegen uw eigen goederencodes te leggen in plaats van alleen vanuit de grondstoffenlijst te redeneren.
Wat de verordening vraagt
Drie voorwaarden, eenvoudig gesteld. De producten moeten ontbossingsvrij zijn. Zij moeten zijn geproduceerd in overeenstemming met de relevante wetgeving van het land van productie. En zij moeten gedekt zijn door een zorgvuldigheidsverklaring.
De eerste twee zijn inhoudelijke uitspraken over de herkomst. De derde is het mechanisme, en daar zit het werk, want een zorgvuldigheidsverklaring rust op informatie die de marktdeelnemer daadwerkelijk moet bezitten — waaronder de geolocatie van de percelen waarop de grondstof is geteeld. Die gegevens ontstaan niet bij de marktdeelnemer. Zij ontstaan op het land en moeten via elke tussenschakel omhoog reizen.
Voor een drankpoeder is dat een lange keten: cacaoteler, verwerker, poederproducent, verpakker, importeur, merk. Elke schakel geeft de gegevens door of breekt ze af. Daarom zit de praktische moeilijkheid vrijwel nooit in de wettekst en vrijwel altijd in het feit dat drie niveaus lager nog nooit iemand om perceelgegevens is gevraagd.
Wie de verplichting werkelijk draagt
De verplichting rust op de marktdeelnemer die het product op de EU-markt brengt. In een eigenmerkprogramma voor drankpoeder is dat normaliter de merkeigenaar of diens importeur, niet de producent buiten de EU.
Die scheiding zet partijen in beide richtingen op het verkeerde been. Merkeigenaren nemen soms aan dat hun leverancier ‘de EUDR wel regelt’ omdat hij dichter bij de grondstof zit; leveranciers buiten de EU nemen soms aan dat de verordening hun probleem niet is omdat zij niet de marktdeelnemer zijn. Geen van beide standpunten overleeft de deadline. De marktdeelnemer kan geen verklaring afgeven zonder de gegevens van de leverancier, en de leverancier kan het product niet op de markt brengen zonder de marktdeelnemer. Werkbaar is alleen een afspraak waarin het gegevensverzoek uitdrukkelijk en schriftelijk is, ruim vóór de verscheping.
De inventarisatie die deze maand loont
Begin met een lijst, niet met een beleidsstuk. Welke van uw artikelen bevatten überhaupt cacao? De voor de hand liggende zijn de warmechocolademelkbasis en het cacaoretailpoeder. Wat wordt gemist zijn samengestelde bases waarin cacao een klein onderdeel is — een lattebasis in mochastijl, een gearomatiseerd milkshakepoeder, een seizoensmelange — omdat die in gedachten niet onder ‘cacaoproducten’ zijn opgeborgen.
Vraag vervolgens elke leverancier schriftelijk welke herkomst- en traceerbaarheidsinformatie hij op dit moment voor die artikelen kan leveren, en welke niet. Een leverancier die nauwkeurig antwoordt, ook over de hiaten, is nu nuttiger dan een die geruststellend antwoordt. Drie maanden is genoeg om een gedocumenteerd hiaat te dichten en te weinig om er in december een te ontdekken.
Onze positie hierin
TeraVella werkt bij drankpoeders als inkooppartner en niet als fabrikant; wij hebben geen eigen fabriek voor drankpoeder en beweren dat ook niet. Onze functie is een producent toetsen aan uw briefing, specificatie en samenstelling schriftelijk vastleggen, het verpakken onder uw merk regelen en de verzending met batchdocumentatie begeleiden.
Over de EUDR is de eerlijke beschrijving van onze rol smal, en dat hoort ook zo gezegd te worden: wij geven door wat een producent kan documenteren, en wij vertellen u wat hij niet kan. Wij zijn niet de marktdeelnemer die uw zorgvuldigheidsverklaring afgeeft, en wij zullen niet suggereren dat een producent beschikt over traceerbaarheid op perceelniveau waarvan wij geen bewijs hebben gezien. Maakt een cacaohoudend product deel uit van een briefing, dan brengen wij de traceerbaarheidsvraag meteen aan het begin ter sprake, omdat die dan aanzienlijk goedkoper te beantwoorden is dan nadat er een pallet staat. Volumes, formaten en prijzen worden bij de offerte bevestigd.
